ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವಿಜಯದಶಮಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ! ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ಸಡಗರ, ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭಕ್ತಿಯ ವಾತಾವರಣ. ಆದರೆ, ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರ ಹಿಂದಿನ ನಿಜವಾದ ಮಹತ್ವವೇನು? ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೂ ಮಹಿಷಾಸುರನ ಸಂಹಾರಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವೇನು? ಶ್ರೀರಾಮನ ವಿಜಯದ ಕಥೆಗೂ ದಸರಾಕ್ಕೂ ಇರುವ ನಂಟೇನು ?
ಪುರಾಣ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜಯದಶಮಿ ಕೇವಲ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ. ಇದು ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ, ಅಹಂಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟತನದ ವಿರುದ್ಧ ಒಳಿತಿಗೆ ಜಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಸಾರುವ ವಿಶೇಷ ದಿನ . ಹಾಗಾದರೆ, ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಹಿಂದಿರುವ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ ಏನು? ಇಲ್ಲಿದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ.
ವಿಜಯದಶಮಿ ಅಥವಾ ದಸರಾ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಹತ್ತನೇ ದಿನ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯ ಬಳಿಕ ಹತ್ತನೇ ದಿನ ವಿಜಯದಶಮಿ ಬರುತ್ತದೆ. ದುರ್ಗಾದೇವಿಯು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ದಿನ ಎಂಬುದು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ‘ವಿಜಯ’ ಎಂದರೆ ಗೆಲುವು, ‘ದಶಮಿ’ ಎಂದರೆ ಹತ್ತನೇ ತಿಥಿ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂದರೆ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಹತ್ತನೇ ದಿನ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ.
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಿಷಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಂದ ವರ ಪಡೆದಿದ್ದನು. ವರದ ಬಲದಿಂದ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಆತ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು .
ಮಹಿಷಾಸುರನ ಉಪಟಳದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ದೇವತೆಗಳು ಆದಿಶಕ್ತಿಯ ಮೊರೆ ಹೋದರು. ಆಗ ದೇವತೆಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಳು ಎಂಬುದು ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆ. ದುರ್ಗಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಷಾಸುರನ ನಡುವೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಹೋರಾಟದ ಬಳಿಕ ಹತ್ತನೇ ದಿನ ದೇವಿಯು ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳು ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ವಿಜಯದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿ ಎಷ್ಟೇ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಮುಂದೆ ಸೋಲುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಕಥೆ ಸಾರುತ್ತದೆ. ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಮಹತ್ವವು ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ರಾಮಾಯಣದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ದಿನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ರಾವಣನ ವಿರುದ್ಧ ಶ್ರೀರಾಮನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದನು. ಈ ವಿಜಯವನ್ನು ಧರ್ಮವು ಅಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಸಾಧಿಸಿದ ಗೆಲುವಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ರಾವಣ, ಕುಂಭಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಮೇಘನಾದರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ಒಳಿತಿನ ವಿಜಯದ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ನೆನಪಾಗುವುದು ಮೈಸೂರು ದಸರಾ . ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯು ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ, ಅರಮನೆಯ ದೀಪಾಲಂಕಾರ, ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಈ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಉತ್ಸವವೂ ಆಗಿದೆ .
ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ಅನೇಕರು ಶುಭಾರಂಭದ ದಿನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಉದ್ಯಮ ಆರಂಭಿಸುವುದು, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುವುದು, ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆಯುಧ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಆಚರಣೆಗಳು ಈ ಹಬ್ಬದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ .
ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಯಲು ಈ ದಿನ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ . ಆದರೆ ಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರದೇಶ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಸಂಭ್ರಮದ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ. ಅದು ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದಿನ. ಮಹಿಷಾಸುರನ ಸಂಹಾರದ ಕಥೆಯಾಗಲಿ, ಶ್ರೀರಾಮನ ವಿಜಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಲಿ, ಎರಡೂ ಒಳಿತಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಡುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ.
ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಅಹಂಕಾರ, ಕೋಪ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡೋಣ.
ನಾಡಿನ ಸಮಸ್ತ ಜನತೆಗೆ ವಿಜಯದಶಮಿ ಹಬ್ಬದ ಹಾರ್ದಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು!
