ಬರಗಾಲದ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾದಾಗ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರವು ಹೇಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ದಕ್ಷತೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಭಾಗ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಭೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಔಪಚಾರಿಕತೆಯಾಗಿರದೆ, ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ವೈಖರಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆಡಳಿತವು ಕೇವಲ ಕಡತಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತಲುಪಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಚಿಂತನೆಗಳು ಒಬ್ಬ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ.
ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ರಾಜ್ಯದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಮಂಡಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ನೀತಿ ಅಥವಾ ಯೋಜನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಇರಬೇಕು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಯವರೆಗೆ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ಪಯಣವು ಆಡಳಿತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಜಲನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದೆ. ಈ ‘ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ’ದ ಜ್ಞಾನವು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೆಪಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಭೇದಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.
“ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನೆಪಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧನಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಫಲಿತಾಂಶವೇ ಮುಖ್ಯ.”
ಒಬ್ಬ ವಿಶ್ಲೇಷಕನಾಗಿ ನಾನು ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ “ಫಲಿತಾಂಶ ಕೇಂದ್ರಿತ ಆಡಳಿತ” (Result-oriented Governance) ಮಾದರಿಗೆ ಅವರು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತು. ನೆಪಗಳಿಗಿಂತ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಬೆಲೆ ನೀಡುವ ಇಂತಹ ನಿಲುವು ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಡತ್ವವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ.
ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಬಸವಕಲ್ಯಾಣದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿರುವುದು ಒಂದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಡೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನೈತಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ. ಬೀದರ್ ಮತ್ತು ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು ತೋರಿರುವ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಬೆಂಬಲವು ಅವರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಭದ್ರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವವು ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಶಯ. ಈ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದುದು. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಎಲ್ಒಗಳು (BLO) ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮ. ಇದು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಾಗರಿಕನ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಆ ಹೊಣೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಗಲಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬ ನಿಲುವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಜ್ಯದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ತೋರುತ್ತಿರುವ ‘ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಜಾಣ್ಮೆ’ ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಕೃಷ್ಣ, ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿ ನದಿಗಳ ಜೋಡಣೆಯ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ ಕೇವಲ ಕನಸಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಯೋಜನೆ. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನೀರಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಮಾತುಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸುವ ಹೊಸ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಬರಗಾಲದಂತಹ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವು ಕ್ಷಮಾರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಠಿಣ ನಿಲುವು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿರುವುದು ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು (Accountability) ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತವು ಕೇವಲ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಜನರ ನೋವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮಾನವೀಯ ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಾರಾಂಶ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬಸವಣ್ಣನವರ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ಜೋಡಣೆಯಂತಹ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳವರೆಗೆ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಈ 5 ಸೂತ್ರಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಲವಾದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿವೆ. ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸುಸ್ಥಿರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿವೆ.
ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಒಂದಾದಾಗ, ರಾಜ್ಯದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಂತಹ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯ? ಇದು ಇಂದಿನ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಂದಿರುವ ಆಶಾವಾದಿ ಪ್ರಶ್ನೆ.
