ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BMRCL) ತನ್ನ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಹಂತ-3ಎ (ಹೆಬ್ಬಾಳ-ಸರ್ಜಾಪುರ) ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿ (DPR) ಯಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ಮೆಟ್ರೋ ಜಾಲದ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಏರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ₹1,274 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನದಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಆತಂಕಕಾರಿ ಅವಘಡಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರೆ, ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಡೋರ್ಸ್ (PSD) ಅಳವಡಿಕೆ ಕೇವಲ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ:
• 2024ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ: 8 ಬಾರಿ ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶ, 7 ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಸಾವುಗಳು, 2 ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಯತ್ನಗಳು ಹಾಗೂ 2 ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬಿದ್ದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.
• 2025ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ (ವರದಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುವವರೆಗೆ): ಕೇವಲ ಅರ್ಧ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ 5 ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶ, 5 ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಸಾವುಗಳು, 2 ಯತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಒಂದು ಏರಿಕೆ ಕ್ರಮದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ 2025ರ ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2024ರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿರುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾರ್ಗವು ಹಳಿಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ (Track Level) ಇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ‘750V DC ಲೈವ್ ಥರ್ಡ್ ರೇಲ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ (Overhead lines), ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಹಳಿಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಅಚಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಹಳಿ ದಾಟಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಸಾವು ಬಹುತೇಕ ಖಚಿತ.
ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅವಘಡ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಇಡೀ ಜಾಲದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ ರೈಲು ಸಂಚಾರವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇಡೀ ನಗರದ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
“ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಡೋರ್ಸ್ಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇದನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಅಳವಡಿಸಬೇಕು. ಭವಿಷ್ಯದ ಚಾಲಕರಹಿತ ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೂ ಇದು ಕಡ್ಡಾಯ.” – ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್.
ಈ ಬೃಹತ್ ಹೂಡಿಕೆಯು ಮೆಟ್ರೋ ಜಾಲದ ಒಟ್ಟು 191 ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪೈಕಿ 177 ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ 14 ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ (ಪಿಂಕ್ ಲೈನ್ನ 12 ಭೂಗತ ಮತ್ತು ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ಲೈನ್ನ 2 ನಿಲ್ದಾಣಗಳು) ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ₹1,274 ಕೋಟಿಯ ವಿಭಜನೆ ಹೀಗಿದೆ:
• ಉಪಕರಣಗಳ ಖರೀದಿ: ₹747 ಕೋಟಿ (PSD ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳು).
• ಸಿವಿಲ್ ಕಾಮಗಾರಿ: ₹317 ಕೋಟಿ (ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು).
• ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಾಂ: ₹210 ಕೋಟಿ.
ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಮೀಸಲಿಡಲು ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ರೈಲಿನ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಗೇಟ್ಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿ ಸೆಕೆಂಡ್ಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ತೆರೆಯಲು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಏಕೀಕರಣದ (Integration) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
PSD ಅಳವಡಿಕೆಯು ಭವಿಷ್ಯದ GoA4 (Unattended Train Operation) ಅಥವಾ ಚಾಲಕರಹಿತ ರೈಲು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಬುನಾದಿಯಾಗಿದೆ. ಚಾಲಕರಿಲ್ಲದ ರೈಲುಗಳು ಸಂಚರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯರ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಖಾತರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಇರಬೇಕು. ಈ ‘ಸೀಲ್ಡ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್’ ಒದಗಿಸಲು PSD ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗಾಜಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ತನ್ನ ಟಿಕೆಟೇತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಪೂರಕವಾಗಲಿದೆ.
ಈಗಾಗಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸುವುದು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆಯ ಕೇವಲ 3-4 ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಕೆಲಸ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ.
ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಎಲಿವೇಟೆಡ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ‘ಅರ್ಧ ಎತ್ತರದ’ (Half-Height) ಗೇಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಗತ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ‘ಪೂರ್ಣ ಎತ್ತರದ’ (Full-Height) ಗೇಟ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BEL) ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ದ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಿದೆ.
ಈ ₹1,274 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಯೋಜನೆಯು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸುಭದ್ರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಹಳಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಘಡಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರೇಕ್ ಬೀಳಲಿದೆ.
ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋದಲ್ಲಿ, ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಷ್ಟೊಂದು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಮೇಲಿನ ಶಿಸ್ತು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಆಲೋಚಿಸಬೇಕಲ್ಲವೇ?
