ಮಳೆಗಾಲದ ಮನೆ ರಿಪೇರಿ: ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಹೇಗೆ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು?

ಮಳೆಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಮನೆಗಳ ಸೋರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಿಪೇರಿ ಕಾರ್ಯವು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳಿಲ್ಲದ ಇಂತಹ ಸಾಹಸಗಳು ಅದೆಷ್ಟು ಭೀಕರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಈ ಘಟನೆಯೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಪಘಾತವಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ‘ತಡೆಯಬಹುದಾದ ದುರಂತ’. ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕೊಟ್ಟಲಗಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕ ಘಟನೆಯು ಮಳೆಗಾಲದ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಕುರಿತು ನಾವು ಹೊಂದಿರುವ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿತನಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.

ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಥಣಿ ತಾಲೂಕಿನ ಕೊಟ್ಟಲಗಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ನಂದಗೊಂಡ ಎಂಬುವವರ ಮನೆ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮ ಈ ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು ವಾರದಿಂದ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ನಿರಂತರ ಮಳೆಯು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಡಿಪಾಯ ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಜರ್ಝರಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೀರು ಇಳಿದಾಗ (Seepage), ಅವುಗಳ ಘರ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಗ್ಗಿ, ಗೋಡೆಯು ತೂಕವಾದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರವಾದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಳೆದ ರವಿವಾರದಂದು ಈ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ಮನೆಯ ಸೋರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಕಾಮಗಾರಿ ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಕೋಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಒಳಗಿನಿಂದ ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ರಿಪೇರಿಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಾಳಲಾರದೆ ಮನೆ ‘ಏಕಾಏಕಿ’ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ದುರಸ್ತಿಗೆ ಮುಂದಾಗುವ ಮುನ್ನ ಗೋಡೆಯ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಅರಿಯದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಮೌನ ಅಪಾಯಗಳು ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆ.

ಈ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಮಾದೇವ್ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಬಡಿಗೇರ್ (48) ಮತ್ತು ಸೈಯದ್ ಕೆಂಪವಾಡಿ (32) ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳು ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕವಚಗಳಿಲ್ಲದೆ, ವಿಮೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅಸಹಾಯಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ.

48 ವರ್ಷದ ಮಾದೇವ್ ಮತ್ತು 32 ವರ್ಷದ ಸೈಯದ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಮಣ್ಣಿನ ರಾಶಿಯಡಿ ಸಿಲುಕಿದರು. ಒಬ್ಬ ನುರಿತ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರ್ಮಿಕನಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಕಟ್ಟಡ ರಿಪೇರಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ವಿಷಾದನೀಯ ಸಂಗತಿ. ಅವರ ಸಾವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.

ಘಟನೆ ನಡೆದ ಕೂಡಲೇ ಸ್ಥಳೀಯರು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದ್ದು ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಮಣ್ಣಿನಡಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದವರನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ತಕ್ಷಣವೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಕಟು ವಾಸ್ತವವಿದೆ: ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗಾಯಾಳುಗಳನ್ನು ಗಡಿ ದಾಟಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಜತ್ತ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬೇಕಾಯಿತು.

ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಗಡಿ ಭಾಗದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಕೊರತೆಯು ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವ ಉಳಿಸುವ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಠಿಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಎಷ್ಟೇ ತ್ವರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಗಾಯಗಳಾದಾಗ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ದೊರೆಯದ ಸುಧಾರಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ದುರಂತದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಫಲಕಾರಿಯಾಗದೆ ಇಬ್ಬರೂ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದು ಈ ಭೀಕರ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಐಗಳಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ತನಿಖೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಪೊಲೀಸ್ ತನಿಖೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಬಾರದು. ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಇದು ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಬೇಕು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಮನೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ‘ಸುರಕ್ಷತಾ ಆಡಿಟ್’ (Safety Audit) ನಡೆಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇಂದು ಎದುರಾಗಿದೆ.

ನಿರ್ಮಾಣ ಅಥವಾ ರಿಪೇರಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಐಚ್ಛಿಕವಲ್ಲ, ಅದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಬೇಕು. ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಗಳು ಕೇವಲ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರೇರಕವಾಗಬೇಕು.

ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ನಂದಗೊಂಡ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಘಟನೆಯು ಮಳೆಗಾಲದ ರಿಪೇರಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಹೊಂದಿರುವ ಲಘು ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ದುರಸ್ತಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

“ನಾವು ಮಾಡುವ ಸಣ್ಣ ದುರಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯವು ಮಗದೊಬ್ಬರ ಚಿತೆಗೆ ದಾರಿಯಾಗಬಾರದು ಅಲ್ಲವೇ?